Στο ζήτημα της ρύθμισης και του ελέγχου των προϊόντων κάνναβης αναφέρθηκε ο πρώην πρωθυπουργός και βουλευτής Αχαΐας του ΠΑΣΟΚ, Γιώργος Α. Παπανδρέου, κατά την τοποθέτησή του στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής.
Ο κ. Παπανδρέου χαρακτήρισε θετικές τις προβλέψεις για την αντιμετώπιση νοθευμένων προϊόντων, συνθετικών κανναβινοειδών και ουσιών άγνωστης σύνθεσης. Παράλληλα, όμως, υποστήριξε ότι το νομοσχέδιο εξακολουθεί να κινείται στη λογική της αυστηροποίησης των απαγορεύσεων και των ποινών, χωρίς να αντιμετωπίζει, όπως είπε, την «καρδιά» του προβλήματος.
«Ορθώς προβλέπονται έλεγχοι. Όμως το κεφάλαιο παραμένει εγκλωβισμένο στην ίδια παλιά, αποτυχημένη λογική: περισσότερες απαγορεύσεις, ευρύτερες ποινικές διατάξεις, αυστηρότερες κυρώσεις», ανέφερε.
«Η απαγόρευση δεν εξαφάνισε την αγορά – την παρέδωσε στη μαφία»
Ο πρώην πρωθυπουργός υποστήριξε ότι το βασικό ζήτημα δεν είναι αν η Πολιτεία εγκρίνει ή όχι τη χρήση κάνναβης, αλλά ποιος ελέγχει την αγορά και αποφασίζει για τη σύνθεση, την περιεκτικότητα και την ποιότητα των προϊόντων.
Όπως ανέφερε, στην παράνομη αγορά τα εγκληματικά δίκτυα καθορίζουν τι διακινείται, σε ποιον απευθύνεται και με ποια χαρακτηριστικά, ενώ παράλληλα αποκομίζουν τα κέρδη από τη διακίνηση και το ξέπλυμα μαύρου χρήματος.
Κατά τον κ. Παπανδρέου, η απαγόρευση δεν έχει εξαλείψει την αγορά, αλλά έχει αφήσει τον έλεγχο σημαντικού μέρους της στα χέρια παράνομων δικτύων.
Κριτική στο ισχύον πλαίσιο και στις ποινές
Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ άσκησε κριτική και στο υφιστάμενο πλαίσιο για την προσωπική χρήση, σημειώνοντας ότι ακόμη και μια μικρή ποινή μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για έναν νεαρό που συλλαμβάνεται.
Όπως τόνισε, η διαδικασία της προσαγωγής, της αστυνομικής μεταχείρισης, της δικαστικής εμπλοκής και του κοινωνικού στιγματισμού μπορεί να λειτουργήσει τιμωρητικά, ακόμη και όταν τελικά δεν υπάρξει καταδίκη.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι ένα ζήτημα με κοινωνικές, ψυχολογικές και υγειονομικές διαστάσεις δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με αστυνομικά και ποινικά εργαλεία.
Οι ενστάσεις για τις προβλέψεις του νομοσχεδίου
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα άρθρα 84 και 89 του νομοσχεδίου, εκφράζοντας τον προβληματισμό του για το ενδεχόμενο δυσανάλογης ποινικής μεταχείρισης αγοραστών ή νόμιμων επιχειρήσεων.
Ο κ. Παπανδρέου προειδοποίησε ότι οι γενικές παραπομπές στη νομοθεσία περί ναρκωτικών θα μπορούσαν, όπως είπε, να δημιουργήσουν τον κίνδυνο να αντιμετωπιστούν με παρόμοιο τρόπο εντελώς διαφορετικές συμπεριφορές.
«Η ίδια ποινή για ριζικά διαφορετικές συμπεριφορές είναι κατάλυση της αναλογικότητας», υποστήριξε.
«Καμία ουσία δεν είναι ακίνδυνη»
Ο πρώην πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι καμία ουσία δεν είναι χωρίς κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων της κάνναβης, του αλκοόλ και του καπνού.
Ως βασικούς κινδύνους ανέφερε την έναρξη χρήσης σε μικρή ηλικία, την καθημερινή και μακροχρόνια κατανάλωση, τα προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε THC, την οδήγηση υπό την επήρεια και τη χρήση νοθευμένων προϊόντων.
Κατά τον ίδιο, ακριβώς αυτοί οι κίνδυνοι καθιστούν αναγκαίο τον ουσιαστικό έλεγχο της αγοράς, με εργαστηριακές αναλύσεις, σαφή ενημέρωση για την περιεκτικότητα και προστασία των ανηλίκων.
«Στην παράνομη αγορά δεν υπάρχει εργαστηριακός έλεγχος, ετικέτα, γνωστή περιεκτικότητα, έλεγχος ηλικίας ή δυνατότητα ανάκλησης μιας προβληματικής παρτίδας», σημείωσε.
Οι επτά προτάσεις που παρουσίασε
Ο Γιώργος Παπανδρέου παρουσίασε επτά προτάσεις για αλλαγή της πολιτικής σχετικά με την κάνναβη:
- άμεση αποποινικοποίηση της προμήθειας, κατοχής, χρήσης και περιορισμένης καλλιέργειας αποκλειστικά για προσωπική χρήση,
- εξαίρεση της προσωπικής χρήσης από τις αυστηρές ποινικές διατάξεις,
- καθιέρωση κλιμακωτών κυρώσεων, ανάλογα με τη σοβαρότητα κάθε παράβασης,
- υποχρεωτικούς εργαστηριακούς ελέγχους σε κάθε παρτίδα προϊόντων,
- αυστηρή απαγόρευση της διαφήμισης και ενισχυμένη προστασία των ανηλίκων,
- δημιουργία αυστηρά ελεγχόμενου συστήματος νόμιμης διάθεσης σε ενήλικες,
- παύση εκκρεμών διώξεων και διαγραφή σχετικών καταχωρίσεων για πράξεις προσωπικής χρήσης που θα πάψουν να αποτελούν αδίκημα.
Αναφορά σε διεθνή παραδείγματα
Ο κ. Παπανδρέου επικαλέστηκε την εμπειρία χωρών όπως η Πορτογαλία, ο Καναδάς, η Γερμανία, η Μάλτα, το Λουξεμβούργο, η Τσεχία, η Ελβετία και η Ολλανδία, υποστηρίζοντας ότι αρκετές χώρες έχουν υιοθετήσει διαφορετικές μορφές αποποινικοποίησης ή ρύθμισης.
Όπως ανέφερε, η αξιολόγηση μιας πολιτικής για τα ναρκωτικά δεν θα πρέπει να περιορίζεται στον αριθμό των κατασχέσεων ή των συλλήψεων, αλλά να εξετάζει κατά πόσο μειώνεται η παράνομη αγορά, περιορίζεται η πρόσβαση ανηλίκων και μειώνονται τα νοθευμένα προϊόντα και οι επιπτώσεις στη δημόσια υγεία.
«Να τιμωρείται το οργανωμένο έγκλημα, όχι ο χρήστης»
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Γιώργος Παπανδρέου τόνισε ότι η αποποινικοποίηση της προσωπικής χρήσης δεν σημαίνει ανοχή απέναντι στη χρήση ούτε χαλάρωση των ελέγχων.
Αντίθετα, όπως υποστήριξε, στόχος θα πρέπει να είναι η ανάκτηση του ελέγχου της αγοράς από την Πολιτεία, η προστασία των ανηλίκων και η αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος.
«Να τιμωρείται το οργανωμένο έγκλημα, όχι ο χρήστης», ήταν το βασικό μήνυμα της τοποθέτησής του, με τον ίδιο να υποστηρίζει ότι μια αποτελεσματική πολιτική θα πρέπει να συνδυάζει την πρόληψη, την προστασία της δημόσιας υγείας και την αυστηρή αντιμετώπιση των εγκληματικών δικτύων.
