Μια σημαντική δυνατότητα για μακροχρόνια ανέργους που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση προβλέπει το ισχύον ασφαλιστικό πλαίσιο, καθώς σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορούν να συνεχίσουν την ασφάλισή τους χωρίς να επιβαρύνονται οι ίδιοι με τις σχετικές εισφορές.
Πρόκειται για ένα ειδικό καθεστώς μέσω της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ), το οποίο λειτουργεί ουσιαστικά ως «γέφυρα» μέχρι τη συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου ασφάλισης για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Ποιοι μπορούν να λάβουν δωρεάν ασφαλιστική κάλυψη
Η δυνατότητα αφορά μακροχρόνια ανέργους οι οποίοι πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Συγκεκριμένα, θα πρέπει:
- να είναι εγγεγραμμένοι ως άνεργοι για τουλάχιστον 12 συνεχείς μήνες,
- να απέχουν έως πέντε έτη από τη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης,
- να έχουν πραγματοποιήσει από 3.000 έως 4.500 ημέρες ασφάλισης,
- να μην υπάγονται στις διατάξεις για τα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα.
Το κόστος της προαιρετικής συνέχισης της ασφάλισης καλύπτεται από τη ΔΥΠΑ, μέχρι ο ασφαλισμένος να συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο.
Τι αλλάζει με το ηλικιακό όριο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αλλαγή που αφορά την ηλικία των δικαιούχων.
Με βάση την πρόσφατη εγκύκλιο του e-ΕΦΚΑ, δεν εφαρμόζεται πλέον ένα ενιαίο προκαθορισμένο ηλικιακό όριο για την ένταξη στο συγκεκριμένο καθεστώς. Η δυνατότητα συνδέεται πλέον με το πόσα χρόνια απομένουν μέχρι το ελάχιστο όριο ηλικίας που απαιτείται για πλήρη σύνταξη γήρατος, ανάλογα με την ασφαλιστική περίπτωση κάθε ενδιαφερόμενου.
Έτσι, βασικό κριτήριο αποτελεί πλέον το αν ο ασφαλισμένος βρίσκεται έως πέντε χρόνια πριν από το απαιτούμενο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης.
Ο χρόνος στον πρώην ΟΓΑ που μπορεί να αξιοποιηθεί
Μια ακόμη σημαντική παράμετρος αφορά ασφαλισμένους που είχαν περάσει κάποια περίοδο της επαγγελματικής τους ζωής από τον πρώην ΟΓΑ.
Στο πλαίσιο της διαδοχικής ασφάλισης μπορεί να συνυπολογιστεί χρόνος προαιρετικής ασφάλισης στον ΟΓΑ για την περίοδο από το 1988 έως και το 1997, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Η δυνατότητα δεν αφορά αποκλειστικά όσους παρέμειναν αγρότες. Μπορεί να αφορά και ασφαλισμένους οι οποίοι στη συνέχεια άλλαξαν επαγγελματική δραστηριότητα και ασφαλίστηκαν σε άλλον φορέα, όπως τα πρώην ταμεία ΟΑΕΕ ή ΙΚΑ, αλλά και το Δημόσιο.
Ο χρόνος αυτός μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να συνυπολογιστεί στον συνολικό ασφαλιστικό βίο και να συμβάλει στη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Πλασματικά έτη: Ποιοι χρόνοι μπορούν να αναγνωριστούν
Παράλληλα, οι ασφαλισμένοι έχουν τη δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικών χρόνων, σε περιπτώσεις όπου αυτό προβλέπεται από τη νομοθεσία.
Η αναγνώριση μπορεί να αφορά, μεταξύ άλλων:
- στρατιωτική θητεία,
- χρόνο για τέκνα,
- σπουδές,
- συγκεκριμένα κενά διαστήματα ασφάλισης,
- χρόνο επιδότησης ανεργίας,
- χρόνο ασθένειας,
- γονική άδεια ανατροφής,
- χρόνο μαθητείας.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η αναγνώριση πλασματικού χρόνου μπορεί να βοηθήσει τον ασφαλισμένο να συμπληρώσει νωρίτερα τις απαιτούμενες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η χρονική στιγμή της αίτησης. Η αναγνώριση θα πρέπει να ζητηθεί πριν από την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης ή ταυτόχρονα με αυτήν, ανάλογα με την περίπτωση.
Πώς γίνεται η διαδικασία
Η διαδικασία αναγνώρισης πλασματικών ετών μπορεί να πραγματοποιηθεί ηλεκτρονικά ή μέσω του e-ΕΦΚΑ.
Σε γενικές γραμμές, ο ασφαλισμένος:
- Υποβάλλει αίτηση για την αναγνώριση του χρόνου.
- Αναμένει την απόφαση του e-ΕΦΚΑ.
- Καταβάλλει το ποσό που προβλέπεται, είτε εφάπαξ είτε σε δόσεις, όπου αυτό επιτρέπεται.
- Ο αναγνωρισμένος χρόνος συνυπολογίζεται για τη συνταξιοδότηση.
Το κόστος δεν είναι ίδιο για όλους, καθώς εξαρτάται από την ασφαλιστική ιδιότητα και τα δεδομένα κάθε ασφαλισμένου.
Για τους μισθωτούς, ο υπολογισμός γίνεται με βάση τις ασφαλιστέες αποδοχές που προβλέπει το ισχύον πλαίσιο, ενώ για αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες συνδέεται με την ασφαλιστική κατηγορία που ισχύει κατά τον χρόνο της αίτησης.
Τι ισχύει για Δημοσίους υπαλλήλους, ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες
Διαφορετικοί κανόνες ισχύουν ανάλογα με την κατηγορία του ασφαλισμένου.
Για τους δημοσίους υπαλλήλους, στις αιτήσεις που υποβάλλονται από την 1η Ιανουαρίου 2020 και μετά, η εξαγορά πλασματικού χρόνου υπολογίζεται με εισφορά 20% επί του βασικού μισθού, σύμφωνα με τις προβλέψεις της νομοθεσίας.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αγρότες, το κόστος συνδέεται με τη μηνιαία εισφορά για τον κλάδο σύνταξης και την ασφαλιστική κατηγορία που έχει επιλεγεί.
Τα ποσά των ασφαλιστικών κατηγοριών αναπροσαρμόζονται και επηρεάζουν αντίστοιχα και το κόστος αναγνώρισης πλασματικού χρόνου.
Το βασικό σημείο που πρέπει να προσέξουν οι ασφαλισμένοι
Η αξιοποίηση δωρεάν ασφαλιστικού χρόνου ή η αναγνώριση πλασματικών ετών δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάποιος συνταξιοδοτείται νωρίτερα. Η κάθε περίπτωση εξετάζεται με βάση το σύνολο του ασφαλιστικού ιστορικού, την ηλικία, τον φορέα ασφάλισης και τις προϋποθέσεις που ισχύουν για τη συγκεκριμένη κατηγορία.
Για τον λόγο αυτό, πριν από οποιαδήποτε αίτηση αναγνώρισης ή συνταξιοδότησης, είναι σημαντικό να έχει προηγηθεί έλεγχος του ασφαλιστικού χρόνου και των προϋποθέσεων που πληροί ο ενδιαφερόμενος.
