Η παγκόσμια οικονομία και το διεθνές φαρμακευτικό περιβάλλον διανύουν μια περίοδο έντονων αναταράξεων, με τις γεωπολιτικές εντάσεις –ιδίως στη Μέση Ανατολή– να εντείνουν την αβεβαιότητα και να επηρεάζουν κρίσιμους τομείς όπως το εμπόριο, οι επενδύσεις και ο τουρισμός. Οι εξελίξεις αυτές, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη αναδιάρθρωση της παγκόσμιας φαρμακευτικής αγοράς και την αυξανόμενη διεθνή ανταγωνιστικότητα, δημιουργούν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον για την Ευρώπη και ειδικότερα για την Ελλάδα.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η προσαρμογή στις νέες συνθήκες παραμένει ατελής, ενώ ακόμη και οι πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις στον φαρμακευτικό τομέα δεν επαρκούν για να καλύψουν το ανταγωνιστικό χάσμα με τις ΗΠΑ και την Κίνα. Παράλληλα, η ελληνική φαρμακευτική αγορά συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρές διαρθρωτικές πιέσεις, κυρίως λόγω της ανισορροπίας μεταξύ δημόσιας χρηματοδότησης και συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης.
Η σταδιακή απόκλιση μεταξύ των δύο έχει οδηγήσει σε υπέρμετρη επιβάρυνση του κλάδου μέσω των υποχρεωτικών επιστροφών (clawback), οι οποίες έχουν φτάσει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, καθιστώντας την Ελλάδα μία από τις πιο επιβαρυμένες χώρες στην Ευρώπη. Το αποτέλεσμα είναι η στρέβλωση της αγοράς, η αποθάρρυνση της καινοτομίας και η περιορισμένη πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες, καθώς μόλις ένα μικρό ποσοστό καινοτόμων φαρμάκων διατίθεται τελικά στη χώρα.
Παρά τις θετικές πρωτοβουλίες της Πολιτείας, όπως η ενίσχυση της έρευνας, η δημιουργία ταμείων και η αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων, το χρηματοδοτικό κενό παραμένει σημαντικό. Επιπλέον, η απουσία ισχυρών μηχανισμών ελέγχου της συνταγογράφησης και η έλλειψη ενός σταθερού πλαισίου συνυπευθυνότητας επιβαρύνουν περαιτέρω τη βιωσιμότητα του συστήματος.
Για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων απαιτείται ένα συνεκτικό πακέτο μεταρρυθμίσεων που θα περιλαμβάνει:
- ενίσχυση της δημόσιας χρηματοδότησης με παράλληλη βελτίωση της αποδοτικότητας των πόρων μέσω ψηφιακών εργαλείων και ελέγχων,
- θέσπιση ανώτατου ορίου στις υποχρεωτικές επιστροφές και υιοθέτηση δίκαιου συστήματος συνυπευθυνότητας,
- ισχυρά κίνητρα για επενδύσεις, έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και για κλινικές μελέτες στην Ελλάδα.
Ο φαρμακευτικός κλάδος, παρά τις πιέσεις, παραμένει ένας από τους πιο δυναμικούς τομείς της ελληνικής οικονομίας, με σημαντική συμβολή στην απασχόληση και στο ΑΕΠ. Η αξιοποίηση αυτής της δυναμικής προϋποθέτει άμεσες και ουσιαστικές παρεμβάσεις που θα ενισχύσουν τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας και θα διασφαλίσουν την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες.
Το διακύβευμα είναι σαφές: είτε η χώρα θα προχωρήσει σε έναν εκσυγχρονισμό του συστήματος υγείας με έμφαση στην καινοτομία και τη βιωσιμότητα, είτε θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει χρόνιες στρεβλώσεις που υπονομεύουν τόσο τη δημόσια υγεία όσο και την οικονομική ανάπτυξη.
